Українська English Deutsch Polska Русский

Rys historyczny Płastu

Płast powstał z potrzeby zorganizowania młodzieży dla służby narodowi ukraińskiemu. Biorąc za podstawę organizacje skautowe, założyciel Płastu, dr. Oleksandr Tysowski opracował unikalny system wychowawczy, który choć był podobny do skautowego, to jednak miał wiele cech własnych, odróżniajacych go od większości skautowych organizacji na świecie.

Zasada płastowania, opracowana przez Tysowskiego, została opisana w ksiażce „Życie w Płaście” - podręczniku, jaki od 70 lat wykorzystują Płaści.

AOdpowiednikiem terminu „skauting” ( ang. scouting ) - rozpoznanie, zostało ukraińskie słowo „płasotwnie”. Samo słowo Płast pochodzi od nazwy Kozaków zwanych płastunami i zajmujących się rozpoznaniem.

Pierwszy etap – początki (1911 – 1920)

W 1911 r studenci Petro Franko i Iwan Czmoła założyli pierwsze płastowe hurtki. Za oficjalny początek Płastu uważa się dzień przysięgi hurtka założonego przy Gimnazjum Akademicznym we Lwowie – 12.kwietnia 1912 r. Założycielem hurtka był dr. Oleksandr Tysowski.

W 1913 r. odbył się pierwszy zjazd przedstawicieli płastowych hurtków we Lwowie. Podczas zjazdu stworzono „Organizacyjny Płastowy Komitet”. Również w tym samym roku odbył się pierwszy płastowy obóz wędrowny.

W 1914 r. wybuchła pierwsza wojna światowa i wielu Płastów wstąpiło do Ukraińskich Strzelców Siczowych ( ukraiński odpowiednik Legionów Polskich – przyp. tłum)

W 1918 r Płast kontynuuje swoją działalność oraz rozszerza zasięg swojego działania na centralną i wschodnią część Ukrainy.

Д-р Олександр Тисовський
Oleksandr Tysowskij
Петро Франко
Petro Franko
Іван Чмола
Iwan Czmoła

Drugi etap – Odnowa Płastu (1920 – 1930)

Po upadku ukraińskiej państwowości Płast odnawia swoją działalność na zachodniej Ukrainie, a później także wśród ukraińskiej emigracji na zachodzie. Do organizacji masowo wstępuje ukraińska młodzież szkolna, wiejska oraz robotnicza. Zaczynają wychodzić liczne płastowe publikacje, w tym oficjalnu organ organizacji – „Mołode Żytia”. Ukazuje sie także książka Oleksandra Tysowskiego - „Życie w Płaście”.

Do rozwoju Płastu przyczynił się także metropolita Szeptycki, który podarował Płastom ziemię na górze Sokół w Karpatach.

1928 r. -zabronienie działalności Płastu na Wołyniu, a w 1930 - zabronienie działalności Płasta w Galicji.

Sokil, year 1926


Sokil mountain, year 1926 

Trzeci etap – za istnienie własnego narodu (1930 – 1944)

W tym okresie w Galicji Płast pracuje nielegalnie pod kierownictem konspiracyjnego Płastowego Centrum. Praca jest prowadzona poprzez Komisję Wychowawczych ośrodków., „Ojczystą Szkołę” oraz publikację czasopisma „Ognie”.

Władze polskie karzą za wszelką działalność Płastu, min. poprzez więzienie członków organizacji w obozie w Berezie Kartuskiej.

W 1939 r. wybucha wojna. Płast próbuje odnowić swoją działalność, jednak niemieckie władze okupacyjne nie zezwalają na działalność organizacji, więc praca nadal odbywa się konspiracyjnie.

Czwarty etap. Druga odnowa Płastu, Wielkie zadania (1945 – 1950)

Po wojnie ogromna ilość Ukraińców znalazła się poza granicami kraju. W wielu miejscach świata powstają płastowe hurtki. Na czele stoi Główna Płastowa Starszyna w Monachium. Płast działa w krajach północnej i południowej ameryki, Australii i wielu państwach europejskich.

Piąty etap – rozkwit Płastu na nowych miejscach (1950 – 1989)

Począwszy od 1950 r Płast rozpoczął intensywną działalność w nowych miejscach życia ukraińskiej emigracji takich jak Australia, Argentyna, Kanada. Wielka Brytania, Niemcy i USA. Odbywają się płastowe zajęcia, kursy, obozy wychowawcze i specjalistyczne. Wydawane są pisma takie jak „Ogie Orlej Rady”, „ W drogę z Junactwem”, dla Nowactwa wydaje się miesięcznik „ Gotujs”, dla Junactwa „Junak”, a dla starszych Płastunów i Seniorów „Płastowy Szlak”.

Szósty etap. Odrodzenie Płastu na niepodległej Ukrainie

W końcu lat 80 XX stulecia w ZSRR zmieniła się sytuacja. Władza zwiększyła wolność słowa i ułatwiła kontakty z zagranicą. Powstało wiele organizacji, jakie sprzyjały narodowemu odrodzeniu.

Dzięki pracy różnych osób i wsparciu niektórych organizacji zostały stworzone płastowe grupy, działające w różnych środowiskach i miejscowościach. Już w 1990 r działały one w Łucku, w Kijowie, Doniecku, ale pierwszym miejscem, w którym Płast odnowił swą działalność był Lwów i okolice, gdzie rada miejska zatwierdziła statut organizacji już 22 lutego 1990 r